Viongozi wa kisiasa katika nchi kubwa zenye Waislamu wengi Kusini-mashariki mwa Asia wanakabiliwa na changamoto inayoongezeka kutokana na uhafidhina wa kidini, kama matukio ya hivi majuzi nchini Malaysia yameonyesha. Katika uchaguzi wa majimbo uliofanyika wiki iliyopita, makundi ya Waislam wenye misimamo mikali ya mrengo wa kulia yalipata mafanikio makubwa katika majimbo matatu kati ya sita. Wakati muungano wa tamaduni mbalimbali wa Waziri Mkuu Anwar Ibrahim ulifanikiwa kushikilia udhibiti wa majimbo matatu uliyokuwa ukiyashikilia hapo awali, ulishuhudia Waislam wakinyakua viti zaidi katika Selangor, jimbo tajiri zaidi ambalo bado liko chini ya utawala wake.
Mabadiliko haya kuelekea uhafidhina yanaakisi mwelekeo mkubwa unaoathiri eneo hili, ambapo miongo kadhaa ya ukuaji wa uchumi umesitishwa ghafla na janga hili na kuzorota kwa uchumi wa dunia. Katika nchi jirani ya Indonesia, serikali ya Rais Joko Widodo imelazimika kufanya makubaliano ya kisiasa kwa wahafidhina wa kidini, ambao wanapata ushawishi katika taifa hilo lenye idadi kubwa ya Waislamu duniani.
Kwa mfano, mnamo Julai, Mahakama Kuu ya Indonesia ilimaliza utambuzi wa hali ya ndoa kati ya dini tofauti kutokana na shinikizo kutoka kwa wahafidhina. Na Desemba mwaka jana, nchi hiyo ilipitisha sheria ya kina iliyoharamisha ngono nje ya ndoa, miongoni mwa mambo mengine, ikionyesha nguvu inayoongezeka ya wahafidhina kuunda sera za serikali. Uamuzi wa Rais Jokowi wa kumteua mhubiri mkuu wa Kiislamu kama makamu wake mwaka wa 2019 pia ulizua wasiwasi miongoni mwa wanaoendelea kuhusu athari zinazoweza kujitokeza kwenye sera.
Kuibuka kwa siasa za kihafidhina nchini Malaysia na Indonesia kunaleta mtanziko kwa viongozi kama vile Anwar na Jokowi. Kadiri sauti za wahafidhina zinavyopata umaarufu, serikali zinakabiliwa na shinikizo linaloongezeka la kusisitiza sifa zao za kidini, kwa uwezekano kwa gharama ya sera za kiuchumi zinazoendesha biashara na uwekezaji.
Nchini Malaysia, mwelekeo kuelekea uhafidhina unasukumwa kwa sehemu kubwa na wapiga kura vijana ambao wanavutiwa na wazo la siasa za kidini. Wapiga kura hawa wanawaona viongozi kama Muhyiddin, mpinzani wa Anwar, kama Waislamu zaidi na walio na vifaa bora vya kuongoza nchi. Mipango ya msaada ya Muhyiddin wakati wa janga hili imeimarisha mtazamo huu kwa vijana wengi wa Malaysia.
Hata hivyo, kukumbatia sera za kihafidhina kunakuja na hatari za kiuchumi kwa mataifa haya, hasa linapokuja suala la kuvutia uwekezaji wa moja kwa moja wa kigeni (FDI). Wawekezaji wanazidi kutilia maanani masuala ya mazingira, kijamii, na utawala (ESG), na nchi zinazotekeleza sera kali za kijamii zinahatarisha kuzuia uwekezaji. Kampuni zinazofanya kazi katika maeneo haya zinahitaji kuzingatia mienendo ya jamii na mahitaji ya udhibiti ambayo yanaweza kuathiri tabia ya watumiaji.
Elimu ya kidini ina jukumu kubwa katika kuunda maoni ya kihafidhina nchini Malaysia na Indonesia. Nchi zote mbili zina mtandao wa shule za chekechea za Kiislamu ambazo zimechangia ukuaji wa uhafidhina wa kidini miongoni mwa kizazi kipya. Zaidi ya hayo, kushindwa kwa mifumo ya elimu ya kitaifa katika nchi hizi kumesababisha kutegemewa kwa shule za kidini, na hivyo kuimarisha itikadi za kihafidhina.
Changamoto kwa viongozi kama Anwar ni kukabiliana na ujumbe rahisi wa vyama vya kihafidhina, hasa dhana kwamba Uislamu uko chini ya tishio na uchaguzi ni uwanja wa vita kwa Waislamu kutetea imani yao. Ujumbe huu, uliokita mizizi katika mawazo ya karne ya 15, unawavutia wapiga kura wengi lakini unatatiza juhudi za kukuza sera za maendeleo na ujenzi wa taifa.
Viongozi wa Malaysia na Indonesia wameonya dhidi ya kutoa mamlaka mengi kwa vyama vya siasa vinavyozingatia dini. Rais Jokowi amezungumza mara kwa mara dhidi ya "siasa za utambulisho," akisisitiza umuhimu wa utawala jumuishi. Waziri Mkuu Anwar, kwa upande mwingine, ameidhinisha kukamatwa kwa watu binafsi wanaotumia dini na rangi ili kuchochea upinzani.
Kupata uwiano kati ya masuala ya kidini na sera zinazoendelea itakuwa muhimu kwa viongozi wa Malaysia na Indonesia. Kupitia changamoto hii kwa mafanikio kutaathiri hali ya kisiasa tu bali pia kubainisha ikiwa nchi hizi zinaweza kuendelea kuvutia uwekezaji na kukuza ukuaji wa uchumi katika enzi ya baada ya janga hili.