Isroillik olimlarning ogohlantirishicha, Qizil dengizdagi dengiz kirpilari populyatsiyasini yo'q qilgan dengiz orqali yuqadigan halokatli pandemiya hozirda Hind okeanining ayrim qismlariga va undan tashqarida xavf tug'diradi. Voqea marjon riflarini himoya qilishdagi muhim roli bilan mashhur dengiz kirpisining ma'lum bir turini xavf ostiga qo'yadi va allaqachon zaif dengiz ekotizimini yanada katta xavf ostiga qo'yadi.
Pandemiya birinchi marta Aqaba ko'rfazida bir yil oldin aniqlangan. Muvaffaqiyatli molekulyar tahlillar natijasida tadqiqotchilar ushbu halokatli epidemiya uchun javobgar bo'lgan patogenni muvaffaqiyatli aniqladilar. Ajablanarlisi shundaki, ular bu halokatli patogenni nafaqat Qizil dengizda, balki Arabiston yarim orolida va hatto Madagaskar qirg'oqlari yaqinidagi Reunion oroliga qadar keng tarqalgan dengiz kirpigi o'limi bilan bog'lashdi.
Tel-Aviv universiteti va Shtaynxardt tabiiy tarix muzeyi bilan bog'liq zoolog Omri Bronshteynning so'zlariga ko'ra, patogen hayratlanarli tezlik va shafqatsizlik bilan harakat qiladi. Dengiz kirpilarining butun koloniyalari atigi 48 soat ichida nobud bo'lishi mumkin, bu esa vayronagarchilik darajasini aniqlash bo'yicha harakatlarni murakkablashtiradi. "Vaziyat juda og'ir va patogenning tezkor o'limga olib keladigan harakati o'lim sonini kuzatishni deyarli imkonsiz qiladi", dedi Bronshteyn.
O'choq sharqqa qarab Marjon uchburchagining biologik xilma-xil suvlari tomon siljib, Janubi-Sharqiy Osiyo va Avstraliyaning Buyuk to'siq rifigacha cho'zilgan ko'rinadi. "Hozirgi traektoriyani hisobga olsak, patogenning shu yo'nalishda tarqalishda davom etishi ehtimoli katta", deb ogohlantirdi Bronshteyn. Ushbu tanqidiy topilmalar Current Biology ilmiy jurnalida chop etilgan.
Bronshteyn mo'ljallangan dengiz kirpisi turlarini marjon riflarining "maysazorlari" sifatida she'riy ta'riflaydi. Ushbu urchinlar marjonlarning omon qolishi uchun juda muhim bo'lgan quyosh nuriga to'sqinlik qiladigan va ko'payadigan suv o'tlarini iste'mol qilish orqali marjon salomatligini saqlashda muhim rol o'ynaydi. Aqaba ko'rfazida boshqa hech qanday organizm bu rolni bajarish uchun qadam qo'ymagan, bu esa suv o'tlari qoplamining dahshatli ortishiga olib keldi.
"Qizil dengizdagi epidemiya shunday keskin va jadal o'lim darajasi bilan tavsiflanganki, dastlabki baholashlar ifloslanish yoki boshqa jiddiy, ammo mahalliy sabablarni ko'rsatdi", deb tushuntirdi Bronshteyn. Biroq, pandemiya tez orada Sinay janubidagi Aqabadan paromlar to'xtab turadigan pristanda paydo bo'ldi. Xavotirli tomoni shundaki, kasallik ikki hafta ichida yana 70 kilometr yoyilib, bir vaqtlar gullab-yashnagan dengiz kirpigi koloniyalarining minglab skelet qoldiqlarini dengiz tubiga sochdi.
Hozirda bu halokatli kasallikning rivojlanishini to'xtatishning ma'lum usuli yo'q. Biroq, tadqiqotchilarning fikricha, dengiz kirpilarining izolyatsiya qilingan chorvachilik populyatsiyasini yaratish imkoniyati hali ham mavjud. Vayron bo'lgan aholini tiklashga yordam berish uchun ularni keyinchalik qayta tiklash mumkin.
Isroil tadqiqot guruhi pandemiya tarqalishini sinchkovlik bilan xaritalash va muhim ma'lumotlarni to'plash uchun mintaqa bo'ylab olimlar bilan keng hamkorlik qilmoqda. Ushbu hamkorlikdagi sa'y-harakatlar dengiz hayotining atrof-muhit bilan o'zaro ta'sirini yaxshiroq tushunish uchun turli xil suv havzalaridan atrof-muhit DNK namunalarini doimiy ravishda to'plashni o'z ichiga oladi. "O'z joyida ma'lumot to'plash juda muhim", deb ta'kidladi Bronshteyn. "48 soat ichida o'lim holatlarining barcha dalillari yo'q bo'lib ketishi mumkin. Samarali muvofiqlashtirish va hamkorlik bu tez rivojlanayotgan vaziyatdan oldinda qolishning kalitidir. "
Patogen o'zining halokatli yurishini davom ettirar ekan, dengiz kirpilarining bu muhim populyatsiyalarini va ular himoya qiladigan marjon riflarini saqlab qolish poygasi har qachongidan ham dolzarb bo'lib qoldi.
4653px;">